Belgapomnotering

Belgapomnotering 27/11/2020: Bintje, Challenger, Fontane (PDF)

Nadat de Commissieprijs voor aardappelen vanaf februari 2001 niet meer genoteerd werd door het federale ministerie ten gevolge van de regionalisering van het departement landbouw, heeft Belgapom het initiatief genomen om vanaf het seizoen 2001-2002 een eigen Belgapomnotering te publiceren.

Een Commissie bestaande uit 8 personen, waarvan 4 actief in de aardappelhandel en 4 in de aardappelverwerkende industrie, noteert wekelijks op vrijdagmorgen de Belgapom-prijs. Dit is de meest voorkomende prijs op de fysieke markt voor aardappelen veldgewas met bestemming diepvriesfriet.

Ten einde de representativiteit van de commissie nog uit te breiden werd vanaf 1/1/2021 de Belgapom Prijzencommissie uitgebreid met 2 extra leden, zodat nu 5 leden uit de aardappelhandel en 5 leden uit de aardappelverwerkende industrie instaan voor de wekelijkse Belgapomnotering.

Deze Belgapomnotering wordt meegenomen in de korf van Europese noteringen, waaruit de cash settlement- prijs van de termijnmarkt in Frankfurt (Eurex) wordt berekend.

Vanaf 2011 wordt elke vrijdagmorgen een Belgapomnotering bepaald met volgende definitie:
"De Belgapomprijs is de meest gehanteerde prijs waargenomen op de vorige werkdag voor variëteit X voor verwerking tot diepgevroren aardappelproducten, veldgewas 35 mm+, frietgeschikt, af producent, los op wagen, voor onmiddellijke levering/ophaling."

Tevens geeft de commissie een marktstemming weer gekozen uit volgende definities:

  • Flauw: aanbod is groter dan de vraag
  • Rustig: aanbod is groter dan of gelijk aan de vraag
  • Stabiel: aanbod is gelijk aan de vraag, evenwicht
  • Prijshoudend: aanbod is kleiner dan of gelijk aan de vraag
  • Vast: aanbod is kleiner dan de vraag

De prijsnotering wordt weergegeven in Euro, respectievelijk 6 % BTW inclusief en exclusief en dit per eenheid van 1.000 kg of 1 ton.

Momenteel wordt de notering van volgende variëteiten op basis van dezelfde definitie wekelijks gepubliceerd in de Belgapomnotering : vroege aardappelen (indien van toepassing), Bintje, Fontane en Challenger.

De commissie behoudt zich het recht voor in bijzondere omstandigheden geen Belgapomprijs te bepalen. De motivering van deze beslissing wordt door de commissie weergegeven.

De voorbije jaren heeft de Belgapomnotering zich zowel in binnen- als buitenland opgeworpen als een betrouwbare bron van marktinformatie, waardoor de sector beschikt over een databank die de Belgische fysieke aardappelmarkt weergeeft en die op elk moment kan geraadpleegd worden.

De Belgische aardappelteelt en zijn seizoenen:

Het Belgische aardappelseizoen voor de teelt van consumptieaardappelen met als bestemming de frietindustrie is op te delen in twee delen :

  • het vroege seizoen (van eind juni t.e.m. augustus): de vroege aardappelteelt situeert zich in zanderige gronden, overwegend in Vlaanderen, en biedt de keuze uit een aantal frietgeschikte vroege rassen met een kortere groeiperiode. Deze rassen worden meestal gerooid voor ze schilvast zijn en het is dus niet de bedoeling ze gedurende lange tijd te bewaren.
  • het bewaarseizoen (van september tot juni van het volgende jaar): zoals de naam stelt betreft het aardappelen die gedurende een gans seizoen kunnen bewaard worden, mits een professionele stockage.

Wat de beschikbare halfvroege en late frietrassen betreft, is Fontane met een 50% van het totale Belgische aardappelareaal de belangrijkste variëteit.

Andere rassen zoals deze voor de versmarkt, chips- en snacksproductie en ook diepvriesproducten worden vaak vooral in contract geteeld en bewaard.

Contracten en vrije markt

Telers, handelaars en verwerkers kunnen aardappelen zowel tijdens het vroege als het bewaarseizoen vermarkten via :

- volume- en teeltcontracten (waarbij een vast volume aardappelen met bepalingen m.b.t. variëteit, hoeveelheid, kwaliteit, moment van levering en prijs worden bepaald voor volumecontracten of de opbrengst van één of meerdere percelen aardappelen van een bepaalde variëteit op basis van een bepaalde teeltwijze worden verkocht worden aan een koper tegen een bepaalde prijs. In beide gevallen worden deze contracten gesloten voor de aanvang van het teeltseizoen),

- de vrije markt. Op deze vrije markt kunnen transacties gesloten worden binnen een seizoen met een onmiddellijke levering (binnen de 10 dagen) of met een latere levering (weken of maanden later). Deze transacties worden gesloten tijdens het seizoen als de opbrengsten en kwaliteit bekend zijn.

Een goed functionerende markt heeft nood aan de nodige transparantie, vandaar dat er in Europa diverse noteringen zijn die de meest recente ontwikkelingen op de vrije markt, met onmiddellijke levering, weergeven.

De wekelijkse Belgapomnotering is hier één van. Elke vrijdagochtend noteert een commissie van handelaars en verwerkers, die dagelijks partijen aardappelen kopen en verkopen, op de dag voor de notering de meest gehanteerde prijs voor vroege aardappelen (indien van toepassing), Fontane, Challenger en Bintje. Deze notering bevat ook een aanvullende marktstemming en geeft op deze wijze koper en verkoper een instrument om de vrije aardappelmarkt voor deze variëteiten beter te interpreteren.

De facto zijn omzeggens alle telers, handelaars en verwerkers actief op de markt zowel via contracten als via de vrije markt.

Het aandeel van contractteelt is de voorbije jaren sterk toegenomen, immers operatoren in de ganse aardappelketen wensen een grotere zekerheid in te bouwen. De prijzen op de vrije markt – in tegenstelling tot deze voor de contracten – zijn sterk volatiel als gevolg factoren als areaal, weersomstandigheden die de groei en rooi beïnvloeden, maar ook de bewaring van de aardappelen bepalen. Vraag en aanbod bepalen daarbij de prijzen op de Belgische en Europese aardappelmarkt.

De volatilieit van de noteringen worden geïllustreerd win die meerjarengrafieken van de diverse noteringen.

Conclusie

Om een correct beeld te hebben van de evolutie van de grondstofprijzen voor de Belgische aardappelverwerkende industrie is het belangrijk rekening te houden met beide componenten van de aardappelmarkt: contracten en vrije prijzen. De verhouding tussen beide factoren kan verschillen van bedrijf tot bedrijf.


Vandaar dat de wekelijkse Belgapom notering vanaf 2014 in zijn grafiek naast de evolutie van de wekelijkse notering voor vrije vroege aardappelen (juli en augustus) en aardappelen van de variëteiten Fontane, Challenger en Bintje (september t.e.m. juni van het jaar erop) ook de grafiek van de gemiddelde maandelijkse contractprijzen van handel en verwerking wordt weergeven (indien beschikbaar).

Op deze wijze kan men een duidelijker inzicht krijgen van de factoren die de aardappelprijs voor de Belgische diepvriesfrietindustrie beïnvloeden.

Wekelijkse notering

Belgapomnotering 27/11/2020: Bintje, Challenger, Fontane (PDF)